Brüt maaş sabit olsa bile net maaş her ay aynı çıkmayabilir. Bunun en sık nedeni kesintilerin değişmesidir. Net maaşın düşmesi tek başına hukuka aykırı değildir, fakat farkın nereden geldiğini bordrodan açıkça görebilmek işçinin hakkıdır.
Brüt ücretten önce sigorta primi işçi payı ve işsizlik sigortası primi, sonra gelir vergisi ve damga vergisi düşülür. Gelir vergisi, takvim yılı boyunca biriken matrah üzerinden artan dilimlere göre hesaplandığı için, vergi diliminin yükseldiği aylarda aynı brüt ücretten daha yüksek kesinti yapılır ve net maaş azalır. Ayrıca ay içinde eksik gün, ücretsiz izin ya da değişen ek ödemeler de net tutarı oynatabilir.
Bu hesapların doğru yapılıp yapılmadığı ücret hesap pusulasından izlenir. İşveren pusulada şunları ayrı ayrı göstermek zorundadır.
- Ödeme günü
- İlgili dönem
- Fazla çalışma gibi eklemelerin tutarı
- Vergi ve prim kesintileri
- Avans mahsubu ve icra kesintileri
Pusulada açıklanamayan bir kesinti varsa işverenden yazılı olarak gerekçe istenmelidir.
Brüt sabit kalıp ücret kesintisi sözleşmede bulunmayan bir sebeple yapılıyorsa durum farklıdır. İşveren, toplu sözleşme veya iş sözleşmesinde gösterilen sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez. Kesinti yapılırsa işçiye derhal sebebiyle bildirilir. Mahsup konusunda da sınır vardır. Kural olarak işçinin rızası olmadıkça işverenin işçiden olan alacağı ücret borcuyla takas edilemez.
Brüt rakam da düşürülmüşse artık çalışma koşullarında değişiklik söz konusudur ve işçinin yazılı onayı gerekir. Sürecin ayrıntısı net ve brüt dönüşümü yazısında, bordroyla ödeme arasındaki farkın kaynağı ise bordro farkı yazısında yer alır. Kesintiyi açıklayamayan bir işverenle karşılaşırsanız bir avukatın değerlendirmesi önem taşır.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.37
- 4857 sayılı İş Kanunu m.38
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.407
- 4857 sayılı İş Kanunu m.22
İlgili sorular
