Ücretin net mi brüt mü olduğu sözleşmede açıkça yazılmalıdır, çünkü iki ifade işçinin eline geçen para ve işverenin yükü bakımından farklı sonuç doğurur. Tablo bu farkı gösterir.
| Yazılan ücret | Kesintiler | İşçinin eline geçen |
|---|---|---|
| Brüt ücret | Kanuni kesintiler bu tutardan düşülür | Net rakam her ay değişebilir |
| Net ücret | Kesintilerin yükü işverene kalır | İşçi bu tutarı elinde görmeyi bekleyebilir |
Brüt ücret, vergi ve prim kesintileri yapılmadan önceki toplam tutardır. İş Kanunu da ücretin bankaya yatırılması düzenlenirken bunun brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olabileceğini ayrı ayrı anar. Sigorta primine esas kazanç hesabında da hak edilen ücretin brüt toplamı esas alınır. Yani işçinin sigorta kaydı net rakam üzerinden değil brüt tutar üzerinden oluşur.
Sözleşmede hiçbir şey yazılmamışsa tartışma çıkar. Yargıtay uygulamasında ücretin net ya da brüt olduğu belirtilmemişse genel yaklaşım brüt kabul edilmesi yönündedir. Ancak fiili uygulama, bordrolar ve sözleşmeden sonraki ödemeler de değerlendirilir. Belirsizlik bırakmamak, ileride doğabilecek ihtilafı baştan önler.
Sözleşmede brüt yazmasının işçi haklarına etkisi en çok alacak hesaplarında görülür. Kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve fazla çalışma alacağı brüt ücret üzerinden hesaplanır. Tazminatlarda ücrete eklenen yan menfaatlerle oluşan giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Sözleşmede yalnızca net bir tutar yazıyorsa, mahkeme bu tutarı önce brüte çevirir. Bu nedenle net anlaşılmış bir ücretle çalışan işçi, haklarını hesaplatırken brüt karşılığı da hesaba kattırmalıdır.
Ücretin türünü ve ödeme gününü yazmak yetmez. Prim, yol, yemek gibi ek ödemeler de sözleşmede tek tek gösterilmelidir. Net üzerinden anlaşmanın sonradan nasıl değiştirileceğini ayrı bir yazıda, tazminatların hesabını ilgili yazıda bulabilirsiniz. Bir avukatın değerlendirmesi önem taşır.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.80
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17
İlgili sorular