Bordroda yazan ile bankaya yatan maaş farklıysa işçi önce gerçek ücretini belgelemeli, ardından farkı işverenden isteyip gerekirse arabuluculuk ve dava yoluna gitmelidir. Böyle bir fark çoğu zaman işverenin ücretin bir kısmını elden ödemesi ya da sigorta kaydını düşük bildirmesi anlamına gelir.
Önce kayıtlar karşılaştırılmalıdır. İşveren, her ödemede ücret hesabını gösteren bir pusula vermek ve bu pusulada fazla çalışma, tatil ücreti gibi eklemelerle vergi, prim ve icra kesintilerini ayrı ayrı göstermek zorundadır. Banka dökümü, bordro ve ücret hesap pusulası yan yana konulduğunda fark hangi ayda ve hangi kalemde başlıyorsa bu görünür hale gelir.
Hukuki sonuçlar iki ayrı alanda doğar. Birincisi sigorta alanıdır. Primler hak edilen ücretin brüt toplamı üzerinden yatırılmalıdır ve işveren, işyeri kayıtlarını uzun süre saklamak ve denetimde ibraz etmek zorundadır. Bordroda eksik gösterilen ücret, prim eksikliği anlamına gelir ve işçinin emekli aylığına etki edebilir. İkincisi ücret alacağı alanıdır. Gerçek ücret tutarı, kıdem ve ihbar tazminatı gibi diğer alacakların da hesabında esas alınır.
Gerçek ücretin ispatında şu delillerden yararlanılır.
- Banka kayıtları
- Yazışmalar
- Tanık anlatımları
- Aynı işi yapanlara ödenen ücretler
Bordro imzalıysa bordroda yazan tutarın üzerinde ödeme yapıldığını göstermek daha güç olur. Bu yüzden ödemelerin banka kaydı gibi yazılı belgelerle desteklenmesi önem taşır.
İşçi durumu önce işverene yazılı bir bildirimle iletebilir. İşveren farkı gidermezse uyuşmazlık dava şartı olan arabuluculuğa taşınır. Eksik bildirilen primler yönünden Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurulabilir. Brüt ve net ayrımının sözleşmedeki yerini bu yazıda, tazminat hesabına etkisini şu yazıda okuyabilirsiniz. Bir avukatın değerlendirmesi önem taşır.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.37
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.80
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.86
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3
İlgili sorular