İşten çıkarılan işçi, çıkarılma biçimine ve çalışma süresine göre kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve ödenmemiş ücret gibi alacakları isteyebilir. Hangi kalemlerin gerçekten doğduğu, feshin haklı ya da haksız olmasına, kıdem süresine ve işyerinde fazla çalışma yapılıp yapılmadığına bağlıdır.

Kıdem tazminatı, işçinin işveren tarafından haklı nedene dayanmayan bir feshe uğraması gibi kanunda sayılan hallerde, her tam yıl için belirli gün ücreti üzerinden doğar. İhbar tazminatı ise işveren bildirim süresine uymadan ya da bu sürenin ücretini peşin ödemeden sözleşmeyi feshettiğinde işçiye ödenir. Bu iki alacağın şartları farklıdır. Biri doğarken diğeri doğmayabilir.

Sözleşmenin sona ermesiyle işçi ücretinin ve menfaatlerinin tam ödenmesini isteyebilir. Bu kapsama giren kalemler şunlardır.

Son aylara ait ödenmemiş ücret
Kullanılmamış yıllık izin süresine karşılık gelen ücret
İş arama izni kullandırılmamışsa, bildirim süresinde çalışan işçi için o süreye ait ücret
Yapıldığı halde ödenmemişse fazla çalışma ücreti

Fazla çalışmanın ispatında bordro, puantaj ve tanık beyanı önem taşır.

Fesih geçerli bir sebebe dayanmıyorsa işçinin işe iade davası açma yolu da vardır. Dava kazanılır ve işveren işçiyi işe başlatmazsa, tazminat ve boşta geçen süre ücreti ödenir. Bu yol yalnızca belirli işyeri büyüklüğü ve kıdem şartlarını taşıyan işçiler için açıktır. Ayrıca fesih hakkı kötüye kullanılmışsa bildirim süresinin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı gündeme gelebilir.

Bu alacakların çoğunda zamanaşımı beş yıldır ve dava açmadan önce arabulucuya başvurulması şarttır. Adımlar için işçilik alacağı davası nasıl açılır, süreler için iş davası alacaklarında zamanaşımı yazısına bakılabilir. İşten çıkarken imzalanan belgeler bu hakları etkileyebileceği için bir avukatın değerlendirmesi önem taşır.

Kaynaklar

İlgili sorular