İşe iade davası açabilmek için dört şart birlikte aranır. İşyerinde en az otuz işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdemi olması, iş sözleşmesinin belirsiz süreli olması ve işçinin işveren vekili sayılmaması. Bunlardan biri eksikse işe iade hakkı doğmaz. İşçi bu halde yalnızca kıdem, ihbar gibi diğer alacaklarını arayabilir.
Şartlar sırasıyla işyerinin büyüklüğüne, işçinin kıdemine, sözleşmenin türüne ve işçinin görevine ilişkindir.
- İşyerinde en az otuz işçi çalışması
- İşçinin en az altı aylık kıdemi olması
- İş sözleşmesinin belirsiz süreli olması
- İşçinin işveren vekili sayılmaması
Otuz işçi ölçütünde işçi sayısı, aynı işverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa bu işyerlerindeki toplam işçi sayısına göre belirlenir. Altı aylık kıdem hesabında ise aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilir. Yer altı işlerinde çalışan işçiler için kıdem şartı aranmaz.
Üçüncü şart sözleşmenin türüdür. Belirli süreli sözleşmenin süre sonunda bitmesi fesih sayılmadığından işe iade söz konusu olmaz. Bunun yanında zincirleme belirli süreli sözleşmeler uygulamada belirsiz süreli sayılabilir. Bu durum olaya göre değerlendirilir. Dördüncü şartta işletmenin bütününü yöneten ve işe alma-çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri kapsam dışındadır.
Bu şartların yanında bazı usul gereklilikleri de vardır. Fesih bildiriminin tebliğ tarihinden başlayarak bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı, anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır. Sürelerin ayrıntısı için işe iade davası açma süresi yazısına bakılabilir. İşçi ayrıca feshin sebepsiz ya da geçersiz sebepli olduğu iddiasında olmalıdır. Kendi isteğiyle ayrılan işçinin açacağı dava bu kapsama girmez.
Uygulamada tartışmalı noktalardan biri, işçinin imzaladığı ikale veya istifa belgesinin gerçek iradeyi yansıtıp yansıtmadığıdır. Bu konuyu ikale sözleşmesi imzalayan işçi yazısında okuyabilirsiniz. Şartların bulunup bulunmadığı ispatla ilgili olduğundan, belge ve kayıtları toplayıp bir avukata göstermek yararlıdır.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18
- 4857 sayılı İş Kanunu m.19
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3
İlgili sorular