İşten çıkarılan işçi, çıkarılma biçimine ve çalışma süresine göre kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve ödenmemiş ücret gibi alacakları isteyebilir. Hangi kalemlerin gerçekten doğduğu, feshin haklı ya da haksız olmasına, kıdem süresine ve fazla çalışma yapılıp yapılmadığına bağlıdır.
Kıdem tazminatı, işçinin işveren tarafından haklı nedene dayanmayan bir feshe uğraması gibi kanunda sayılan hallerde, her tam yıl için belirli gün ücreti üzerinden doğar.[1] İhbar tazminatı ise işveren bildirim süresine uymadan ya da bu sürenin ücretini peşin ödemeden sözleşmeyi feshettiğinde işçiye ödenir.[2] Bu iki alacağın şartları farklıdır, biri doğarken diğeri doğmayabilir.
Sözleşmenin sona ermesiyle işçi ücretinin ve para ile ölçülebilen menfaatlerinin tam ödenmesini isteyebilir.[3] Son aylara ait ödenmemiş ücret bu kapsamdadır. Kullanılmamış yıllık izin süresine ait ücret de sözleşme sona erince ödenir.[4] Bildirim süresinde iş arama izni kullandırılmamışsa o süreye ait ücret ayrıca istenebilir.[5] Yapıldığı halde ödenmemiş fazla çalışma ücreti de talep edilebilir.[6]
Fesih geçerli bir sebebe dayanmıyorsa işçinin işe iade davası açma yolu da vardır. Bu yol yalnızca belirli işyeri büyüklüğü ve kıdem şartlarını taşıyan işçiler için açıktır. Dava kazanılır ve işveren işçiyi işe başlatmazsa, tazminat ve boşta geçen süre ücreti ödenir.[7] Fesih hakkı kötüye kullanılmışsa bildirim süresinin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı gündeme gelebilir.[2]
Bu alacakların çoğunda zamanaşımı beş yıldır.[8] Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması şarttır.[9] Adımlar için işçilik alacağı davası nasıl açılır, süreler için iş davası alacaklarında zamanaşımı yazısına bakılabilir.
İlgili sorular
