Evet, belirli durumlarda açılır. Hak süre dolması, vazgeçme ya da ölümle bittiği halde tapuda duruyorsa malik terkin ister, kayıt hukuka aykırı yapılmışsa tapu sicilinin düzeltilmesi dava edilir. Paylı mülkiyette ise pay üzerindeki hak sahibinin çıkarılması istenebilir.
İlk durum, hakkın kendiliğinden bitmesidir. Sürenin dolması, hak sahibinin vazgeçmesi ya da ölümü gibi sebepler taşınmazlarda malike terkini isteme yetkisi verir.[1] Hak sahibi ya da mirasçıları terkine yanaşmazsa malik bu istemi mahkemede ileri sürer.
İkinci durum yolsuz tescildir. Bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmişse bu yüzden hakkı zedelenen kişi tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir.[2] İyiniyetli üçüncü kişilerin bu tescile dayanarak kazandıkları ayni haklar ve tazminat istemleri saklıdır.[2]
Üçüncü durum paylı mülkiyette ortaya çıkar. Yükümlülüklerini ağır biçimde çiğneyerek ilişkiyi çekilmez hale getiren paydaş mahkeme kararıyla çıkarılabilir.[3] Bu kural pay üzerindeki intifa hakkı sahibine kıyasen uygulanır ve devri caiz olmayan hak uygun bir tazminat karşılığında sona erdirilir.[4]
Malı hukuka aykırı kullanan hak sahibine karşı daha hafif bir yol da vardır. Güvence verilmez ya da malikin itirazına rağmen hukuka aykırı kullanım sürerse sulh hakimi, yeni bir karara kadar hak sahibinin zilyetliğini kaldırıp malı kayyıma bırakır.[5] Malikin bu süreçteki yetkileri çıplak malikin hakları arasında yer alır, hakkın kendiliğinden bittiği haller ise intifa hakkının sona erme sebeplerine göre belirlenir.
İlgili sorular
