Menfi tespit davasında hukuki yarar bir dava şartıdır. Davacının bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.[1] Mahkeme dava şartlarını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır, taraflar da eksikliği her zaman ileri sürebilir.[2]
Hukuki yararın davacı tarafından açıklanması gerekir. Yargıtay güncel bir kararında, eda davalarından farklı olarak menfi tespit davasında davacının hukuki yararını bildirmesi, açıklaması, gerektiğinde ispat etmesi gerektiğini belirtmiştir. Aynı kararda Yargıtay, takipten sonra açılan davada hukuki yararın belirlenmesinin takipten önce açılan davaya göre daha kolay olduğunu kaydetmiştir.
Kararın somut olayında takip, ödeme emrine itirazla durmuş ve alacaklı süresinde itirazın iptali davası açmamıştı. Yargıtay, alacaklının alacağını genel hükümlere göre dava etmesi her zaman mümkün olduğundan borçlunun bu dava tehdidinden kurtulmak için menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunduğunu kabul etmiştir. Kararda karşı oy da bulunduğundan her dosyada tehdidin ciddiliği ayrıca değerlendirilir.
Hukuki yarar bulunmazsa dava usulden reddedilir, giderilmesi mümkün bir eksiklikte ise tamamlanması için kesin süre verilir.[3] Kanun borçluya bu davayı icra takibinden önce ya da takip sırasında açma imkanı tanır.[4] Davanın genel çerçevesi için menfi tespit davasının ne olduğu, kesinleşmiş takipte izlenecek yol için itiraz süresi kaçırılmışsa yapılabilecekler birlikte okunmalıdır.
İlgili sorular
