Mutlak butlanda işlem baştan hükümsüzdür ve bunu ilgisi olan herkes süreye bağlı olmadan ileri sürebilir. Nisbi butlanda ise işlemi yalnız kanunun koruduğu taraf belirli bir süre içinde ortadan kaldırabilir, süre geçerse işlem ayakta kalır.
| Ölçüt | Mutlak butlan | Nisbi butlan |
|---|---|---|
| Kim ileri sürer | İlgisi olan herkes | Korunan taraf |
| Süre | Bir süreyle sınırlı değil | Kanundaki süre içinde |
| Süre geçerse | Hükümsüzlük sürer | İşlem geçerli kalır |
| Örnek | Evliyken yeniden evlenme | Aldatılarak sözleşme yapma |
Örneğin kanunun emredici hükümlerine veya ahlaka aykırı bir sözleşme kesin olarak hükümsüzdür.[1] Yanılma veya aldatma sebebiyle ya da korkutulma sonucunda sözleşme yapan taraf, bunu öğrendiği ya da korkutmanın etkisi kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmezse sözleşmeyi onamış sayılır.[2]
Evlilikte mutlak butlan davasını Cumhuriyet savcısı kendiliğinden açar, ilgisi olan herkes de açabilir.[3] Nisbi butlana dayanan iptal davası açma hakkı ise iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak altı ay ve her halde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer.[4] Yargıtay’ın güncel bir kararı da evlenmenin mutlak butlanının kamu düzenini ilgilendirdiğini, nisbi butlanın ise kamu düzeniyle ilgisi olmadığını vurgular.
Şirketlerde aynı ayrım batıl karar ile süreli iptal davasına konu karar arasında görülür. Kesin hükümsüzlüğün kapsamı mutlak butlanın tanımında anlatılır.
İlgili sorular
