Kıdem tazminatına hak kazanmak için işçinin işyerinde en az bir tam yıl çalışmış olması ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan hallerden biriyle sona ermesi gerekir. Kanun tazminatı “her geçen tam yıl” için öngördüğünden, bir yılı doldurmadan ayrılan işçi bu tazminattan yararlanamaz. Hangi sona erme türlerinin tazminat doğurduğu ise belirleyici ikinci şarttır.
Tazminat doğuran haller şunlardır.
- İşverenin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışına dayanan haklı nedenler dışındaki bir sebeple iş sözleşmesini feshetmesi
- İşçinin işverenin haksız davranışları gibi sebeplerle haklı nedenle feshetmesi
- Muvazzaf askerlik hizmeti
- Yaşlılık veya malullük aylığı bağlatmak yahut toptan ödeme almak için işten ayrılma
- Sigortalılık süresi ve prim gün sayısı şartlarını tamamlayıp yaş dışındaki koşulları sağlayan işçinin kendi isteğiyle ayrılması
- Kadın işçinin evlilikten sonraki bir yıl içinde ayrılması
- İşçinin ölümü
Bu listede olmayan sona ermelerde tazminat doğmaz. Örneğin işçinin sebepsiz istifası ya da işçinin işyerinde ahlak ve iyi niyete aykırı davranışı nedeniyle haklı fesihle çıkarılması halinde kıdem tazminatı ödenmez. Süresi dolduğu için kendiliğinden biten belirli süreli sözleşmede de kural olarak tazminat hakkı doğmaz. Konunun ayrıntısı için istifa eden işçinin durumu başlıklı yazıya bakılabilir.
Emeklilik nedeniyle ayrılan işçiden, aylık veya toptan ödemeye hak kazandığını ve bağlı olduğu kuruma başvurduğunu belgelemesi istenir. İşçinin ölümü halinde bu şart aranmaz. Aynı kamu kuruluşlarında geçen hizmetlerin birleştirilmesiyle emeklilik hakkı kazanan işçi için de özel hükümler bulunur.
Çalışma süresi hesaplanırken sözleşmenin ara verilerek yeniden yapılmış olması önemli değildir. Aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler toplanır, işyeri devredilirse işçinin kıdemi iki işverendeki sürelerin toplamıyla bulunur. Aynı kıdem süresi için ise tazminat yalnızca bir kez ödenir.
Hakkınız doğmuşsa tutarın nasıl bulunduğunu kıdem tazminatı hesaplama yazımızda, hakkı kaybetmemek için bilinmesi gereken süreyi ise zamanaşımı süresi başlığında inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar
İlgili sorular
