Kıdem tazminatı, işçinin işe başladığı tarihten itibaren çalıştığı her tam yıl için 30 günlük ücret üzerinden hesaplanır. Bir yılı aşan ay ve günler aynı oranla orantılı olarak eklenir. Formül çalışılan süre ile son ücretin çarpımıdır, ama sonucu asıl belirleyen hangi ücretin esas alınacağıdır.
Kanun hesabın son ücret üzerinden yapılmasını ister. Burada yalnızca çıplak maaş değil, işçiye düzenli olarak sağlanan yemek, yol, prim, ikramiye gibi para ile ölçülebilen menfaatler de eklenir. Uygulamada bu tutara giydirilmiş brüt ücret denir. Ücret parça başı, akort ya da yüzde usulüyle belirleniyorsa son bir yıl içinde ödenen ücret çalışılan günlere bölünür ve çıkan ortalama esas alınır. Son bir yıl içinde zam yapıldıysa, ayrılış tarihi ile zam tarihi arasındaki dönem baz alınır.
Kıdem süresinin hesabında şu kurallar geçerlidir.
- Süre, işçinin aynı işverenin bir veya birden fazla işyerinde çalıştığı sürelerin toplamıdır
- İş sözleşmesi arada kesilip yeniden yapılmış olsa bile süreler birleştirilir
- İşyeri devredilirse kıdem, devir öncesi ve sonrası sürelerin toplamı üzerinden hesaplanır
- Aynı kıdem süresi için ikinci kez tazminat ödenmez, tazminatını alıp ayrılan ve sonra aynı işverene dönen işçinin eski dönemi yeniden hesaba girmez
Örnek olarak dört yıl altı ay çalışmış bir işçiyi düşünelim. Dört tam yıl için dört kez 30 günlük ücret, kalan altı ay için de bunun yarısı olan 15 günlük ücret hesaplanır. Brüt ücret aylık belirlenmişse sonuç, giydirilmiş brüt ücretin yaklaşık dört buçuk katına denk gelir. Eksik kalan yıl artığı ay ve gün olarak aynı mantıkla eklenir.
Hesaplanan tutarın üst sınırı da vardır. Kıdem tazminatının her çalışma yılı için ödenecek kısmına, Devlet memuruna ödenen en yüksek emeklilik ikramiyesine dayanan bir tavan uygulanır. Tavan tutarı dönemden döneme değiştiği için ödeme günündeki güncel değeri resmi duyurulardan kontrol etmek gerekir. Bu yüzden hesaplama araçlarında da dönem seçilir.
Tazminat zamanında ödenmezse mahkeme, gecikme süresi için bankaların mevduata uyguladığı en yüksek faize hükmeder. Ödenmeyen tazminat için izlenecek yolu işverenin ödememesi durumundaki adımlar başlığında, tazminata kimlerin hak kazandığını ise hak kazanma şartları yazımızda bulabilirsiniz.
Kaynaklar
İlgili sorular
