Kıdem tazminatı her ayrılışta alınmaz, hak ancak kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona eren sözleşmede doğar. Hakkın doğmadığı başlıca durumlar şunlardır.
- Bir yılı doldurmadan ayrılmak
- Haklı bir sebep olmadan istifa etmek
- İşçinin ahlak ve iyi niyete aykırı davranışı yüzünden işverenin haklı fesih yapması
- Belirli süreli sözleşmenin süresinin dolması
İlk durumda ölçüt 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesidir. Tazminat, işçi işe başladığı tarihten itibaren “her geçen tam yıl için” hesaplanır. Bu ifade, tam bir yıl dolmadan sona eren sözleşmede ödenecek bir tutar oluşmayacağı anlamına gelir. İkinci durumda işçi kendi isteğiyle ayrılmış sayılır. Ancak haklı fesih, askerlik, emeklilik, evlilik gibi 14. maddede ve 4857 sayılı Kanun’un 24. maddesinde sayılan sebeplerden biri varsa istifa eden işçi de tazminat alır.
İşverenin feshi de kıdemi her zaman kaldırmaz. İşveren, 4857 sayılı Kanun’un 25. maddesinin II numaralı bendindeki sebeplere dayanarak, örneğin hırsızlık, güveni kötüye kullanma ya da izinsiz devamsızlık gibi bir nedenle haklı fesih yaparsa tazminat doğmaz. Sağlık sebepleri ve zorlayıcı sebeplerle yapılan feshin sonucu farklıdır. Bu hallerde kıdem tazminatı yine ödenir. Fesih sebebini ispat yükü, onu ileri süren işverendedir. Sebep kanıtlanamazsa fesih haksız kabul edilir ve tazminat hakkı doğar.
Belirli süreli iş sözleşmesinde de yerleşik uygulama aynıdır. Sözleşme sürenin dolmasıyla kendiliğinden bitiyorsa tek başına kıdem tazminatı gerektirmez. Süre dolmadan emeklilik, haklı fesih gibi bir sebeple ayrılma ise tazminat hakkını doğurabilir.
Tazminat alamayacağınızı düşünseniz bile fesih bildiriminin içeriğini ve işten çıkış sebebini kontrol edin, çünkü işten çıkış kodu ile gerçek sebep çoğu zaman uyuşmaz. Hakkın hangi durumlarda doğduğunu hak kazanma şartları yazısında, istifa edenin ne zaman tazminat alabildiğini istifada tazminat halleri yazısında bulursunuz. Kodun etkisi ise işten çıkış kodu yazısında anlatılır. Hakkınızdan şüphe varsa bir avukata danışmak yerinde olur.
Kaynaklar
İlgili sorular
