Muvazzaf, yani zorunlu askerlik gerekçesiyle iş sözleşmesini bitiren işçi kıdem tazminatına hak kazanır. 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi, iş sözleşmesinin muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla sona ermesini tazminat sebepleri arasında sayar. Burada ölçüt, askerliğin muvazzaf nitelikte olmasıdır.
Ayrılışın şekli önemlidir. İşçi sözleşmeyi askerlik sebebine dayanarak feshettiğinde ya da işveren bunu kabul ettiğinde tazminat doğar. Kanun, sözleşmenin askerlik dolayısıyla feshedilmesini yeterli sayar. İspat için askere sevk veya celp belgesinin bir örneğini işverene vermek ve fesih bildiriminde sebebi yazmak gerekir. Belge verilmezse işveren ayrılışı sıradan istifa sayabilir.
Muvazzaf askerlik dışındaki haller için 4857 sayılı Kanun’un 31. maddesi ayrı bir kural koyar. İki durum aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır.
| Durum | Şart | Sonuç |
|---|---|---|
| Muvazzaf askerlik | İşçinin sözleşmeyi askerlik sebebine dayanarak feshetmesi | Kıdem tazminatı doğar |
| Manevra gibi bir sebeple silah altına alınma veya kanundan doğan çalışma ödevi | İşyerinde en az bir yıl çalışmış olmak | Sözleşme ayrılış gününden iki ay sonra işverence feshedilmiş sayılır |
Fesih işverene atfedildiği için, kıdem tazminatı yönünden de işveren feshi gibi değerlendirilir.
Askerlik sonrası dönüş hakkı da vardır. Ödev sona erdikten sonra iki ay içinde işe girmek isteyen işçi, işyerinde eski veya benzer bir iş boşsa derhal, boş yer yoksa boşalacak ilk işe tercihen alınır. İşveren bu yükümlülüğü yerine getirmezse üç aylık ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. Kıdem tazminatı alarak ayrılan işçi dönerse önceki süre için ikinci bir tazminat doğmaz, yeni süre baştan işler.
Kısa dönem ya da bedelli gibi özel statülerde kıdem tazminatı hakkı olayın ayrıntısına göre değişebilir, bu yüzden askere gitmeden önce bir avukata danışmak yerinde olur. Askerlik süresince sözleşmenin akıbetini askerliğin iş sözleşmesine etkisi yazısında, tutarın nasıl bulunduğunu hesaplama yöntemi yazısında görebilirsiniz.
Kaynaklar
İlgili sorular
